asd

Bütün devrimsel teknolojilerde olduğu gibi Bitcoin öncülleri ve oluşturucusunun makalesinde atıfta bulunduğu kaynaklar vardır. Wei Dai B-Cash, Nick Szabo BitGold, David Chaum Digicash'ı dijital paraların en ilkel ve devletler tarafından engellenen ilk versiyonlarıdır. Satoshi Nakamoto öncüllerinin yaşadığı bu olumsuz deneyimlerden dolayı kimliğini gizli tutmayı başarmıştır.

Bitcoin ağı 3 Ocak 2009'da hayata geçmiştir. Makalenin yazarı Satoshi Nakamoto'dur. Gerçek ismi, mahlası veya bir ekibe ait unvan olduğu konusunda tartışmalar vardır. Üretilebilecek en fazla Bitcoin sayısı genesis blokta belirtilerek 21 milyonla sınırlandırılmıştır. İlk Bitcoin transferi Satoshi Nakamato'ya geliştirmesi için ona yardım sağlayan kriptograf Hal Finney arasında gerçekleşmiştir. İlk alışveriş 22 Mayıs 2010 tarihinde 10.000 Bitcoin karşılığında pizza alımı ile gerçekleşmiştir.[10]

22 Temmuz 2013 tarihi itibarıyla dolaşımdaki Bitcoinlerin toplam değeri 1.2 milyar dolar seviyesindeyken[11] 26.07.2020 tarihi itibarıyla bu değer 182.967.290 dolar olmuştur. Güncel olarak üretilmiş toplam Bitcoin miktarı 19.031.243[12] seviyesine ulaşmıştır.

Herhangi bir merkezden üretilmeyen Bitcoinler, Bittorent ağlarına benzer şekilde noktadan-noktaya dağıtık bir ağ özelliği gösterir. Bu ağda gerçekleşen ödemeler diğer noktalara anında ulaşır, böylece hangi adresten hangi adrese ödeme yapıldığı kayıtlara geçer. Böylece toplanan kayıtlar blok adı verilen yapıların içinde yer alır. Her bir blok üzerinde yüksek işlem gerektiren bir hash algoritması uygulanarak, belli bir sıfır sayısıyla başlayan ifadenin bulunması istenmektedir. Yaklaşık 10 dakikada bire tekabül eden bu işlemi gerçekleştiren ilk kullanıcıya sıfırdan 50 BTC (şu anda 12.5 BTC) ödül olarak verilir. Böylece Bitcoin'ler emisyona sürülmüş olur. Her bir blok kendisinden önce gelen son bloğun da hash ifadesini içerir. Böylece bozulması oldukça zor (%51 saldırısı hariç) bir blok zinciri oluşur. Bundaki amaç da, çifte harcamayı önlemek ve gönderimleri kayıt altında tutmaktır. Verilen ödül miktarı her 210 bin blokta bir (yaklaşık 4 senede bir) yarıya düşürülür (50,25,12.5,...).[13]

Para yaratma işlemine madencilik (mining) denilmektedir. Madencilik, hesaplama yetkisini ve gücünü kullanarak matematiksel işlemleri gerçekleştirme işleminin genel adıdır. Bu işlemleri yapmak için, sunulan bitcoin yazılımını indirerek donanımları (genellikle ekran kartları) üzerinde yoğun işlemci gücü gerektiren işlemleri gerçekleştiren bitcoin ağındaki düğümlere "madenci" denilmektedir.

Sistemin ilk blokunun adı "genesis block" olarak isimlendirilmiştir ve 4 Ocak 2009'da üretilmiştir. Bunun gibi bloktaki ilk işlem özel bir işlemdir ve yeni para bloğu yaratan tarafından başlatılır. Bu, ağa madencilerin katılmaları için bir teşvik sistemidir, bu sayede parayı basacak merkezi bir otoriteye sahip olmayan sisteme, para, istenildiği gibi dağıtık olarak girebilmektedir. Madenciler bu şekilde, hem sisteme yeni bitcoinler üretip sürerek hem de bekleyen işlemleri gerçekleştirme hizmetleri karşılığında sistemden bitcoin alarak kazanç sağlamaktadırlar. Yeni paranın sisteme düzenli olarak eklenmesi altın madencilerinin altın bularak dolaşıma sokmalarına benzetilmektedir, madencilik ismi de buradan gelmektedir. Mevcut süreçte madenciler, her yıl dolaşıma girecek olan bitcoin miktarını azalan ve öngörülebilir bir oranla üretmeye devam etmektedirler. Sistemde, toplamda 21 milyon bitcoin dolaşıma çıkıncaya kadar üretim devam edecektir, ardından üretim süreci duracak ve madenciler sadece işlem masrafları üzerinden desteklenmeye devam edilecektir.

Bitcoin, bazı ülkelerde bir ödeme ve yatırım aracı olarak kullanılmaktadır. Türkiye'de de TL karşılığı bitcoin almak mümkündür.[14] Para gibi kullanılabildikleri için bitcoin'lerin bir değerleri vardır ve ayrıca bazı fonların ileride popülaritesi arttıkça, değerinin artacağı beklentisi ile bu ürünle ilgilendikleri bilinmektedir. Bitcoin'in değerini piyasadaki arz ve talep koşulları belirlemektedir. Talep artınca fiyatı artmakta, düşünce de azalmaktadır. Dolaşımda sınırlı miktarda bitcoin vardır ve yeni bitcoin üretmenin de bir limiti ve prosedürü bulunmaktadır. Bitcoin'in piyasa değeri önündeki en büyük tehditler; teknik zorluklar, ülkelerin bu paraya olan yaklaşımına bağlı mevzuat değişiklikleri ve insanların bu paraya olan istek ve güveninin olumsuz yönde değişmesidir.

Bitcoin'lerin çoğu, MIT profesörleri tarafından tasarlanmıştır. MIT profesörleri, matematik ve kriptoloji kullanarak yeni bir Bitcoin teknolojisi yaratıyorlar.[kaynak belirtilmeli]

Ponzi oyunu endişeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Gazeteciler,[15][16] ekonomistler[17][18] ve Estonya merkez bankası,[19] bitcoin'in Ponzi oyunu olduğuna dair endişeler dile getirdi. Chicago Üniversitesi'nde hukuk profesörü olan Eric Posner, 2013'te "gerçek bir ponzi oyunu sahtekarlıktır, bitcoin ise aksine kolektif bir sanrılığa benzer" dedi".[20] 2014'te hem Dünya Bankası hem de İsviçre Federal Konseyi tarafından hazırlanan raporlar bitcoin ve ponzi oyunu üzerine olan endişeleri inceledi ve bitcoin'in Ponzi oyunu olmadığı sonucuna vardı.[21]:7[22]:21

Değer Tahminleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Finans gazetecileri, analistler, ekonomistler ve yatırımcılar Bitcoin'in gelecekteki olası değerini tahmin etmeye çalışmaktadır. Ekonomist John Quiggin Nisan 2013'te "Bitcoin en nihayetinde sıfır değerlerine ulaşacak, ancak ne zaman söylemek mümkün değil." demiştir".[23] Benzer bir tahmin de Kasım 2014'te ekonomist Kevin Dowd tarafından yapılmıştır.[24]

Finans profesörü Mark T. Williams, Aralık 2013'te Bitcoin'in 2014 yılının ortasında 10 $'ın altına düşeceği öngörüsünde bulundu.[25] Ancak belirtilen dönemde Bitcoin'in en düşük değeri Nisan ayında 344 $, Temmuz ayında ise 609 $ oldu.[26][27] Aralık 2014'te Williams, "Başarılı olması düşük ihtimal ancak başarılı olursa da çok büyük olacak." dedi."[28]

Kasım 2014'te, New York Üniversitesi Stern School of Business'da Finans Profesörü olan David Yermack, Kasım 2015'te Bitcoin'in değersiz olacağını belirtti.[29] Bu dönemde Bitcoin'in Ocak ayındaki en düşük değeri 176.70 $, aynı yılın Kasım'ında 309.90 $ olarak kayda geçti.[26]

Mayıs 2013'te, Bank of America FX ve Oran Stratejisti David Woo, tek bir Bitcoin başına maksimum olarak 1.300 $'lık değerin makul olacağını öngördü.[30] Bitcoin yatırımcısı Cameron Winklevoss, Aralık 2013'te Bitcoin'in değerinin 40,000$ olabileceğini belirtti.[31]

Bitti ilanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bitcoin'in bittiğine dair pek çok kere haber çıkmıştır.[32] 2015'in başlarında bir gazeteci Bitcoin'in bittiğine dair 29 haber raporlamıştır.[32]

Forbes dergisi 2011 yılı haziran ayında bitcoin'in bittiğini ilan etmiş,[33] bu ilanı Ağustos 2011'de Gizmodo Avustralya dergisi takip etmiştir.[34] Wired dergisi "süresi doldu" haberini Aralık 2012'de yapmıştır.[35] Ouishare Dergisi, "oyun bitti, bitcoin" haberini yayınlaması Mayıs 2013,[36] ve New York Magazine "mezar yolunda" haberini Haziran 2013.[37] Reuters "ölüm ilanı" haberini Ocak 2014,[38] Street Insider bitcoin "ölü" haberini Şubat 2014'te yapmıştır.[39] Bu haberleri talip eden zamanlarda The Weekly Standard Mart 2014,[40] Salon Mart 2014,[41] Vice News  Mart 2014,[42] Financial Times Eylül 2014'te[43] bitcoin'in bittiğine dair haberler yayınlamışlardır. Ocak 2015, USA Today belirtilen bitcoin için "küllüğe gitti ",[44] ve Telgraf "bitcoin deneyi bitti"[45] haberlerini yaptı. Eski bitcoin geliştiricilerinden Mike Hearn Ocak 2016'da, bitcoin için "başarısız bir proje" açıklamasını yaptı.[46]

Man adası' elektronik iş geliştirme müdürü Peter Greenhill, "bitcoin'in bitti ilanlarının çok abartıldığını söylemiştir.".[47]

Tepkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı ekonomistler bitcoin'e olumlu yaklaşırken bazıları şüpheyle bakmaktadır. Chicago Fed'in kıdemli ekonomistlerinden olan François R. Velde, bitcoin'i "dijital para oluşturmanın zarif bir yöntemi" olarak tanımlamıştır.[48] Paul Krugman ve Brad DeLong bitcoin üzerinde neden kararlı olması gerektiği ve taban değerini sorguladıklarında hatalar bulmuşlardır.[49] Ekonomist John Quiggin, bitcoin'i "verimli pazar hipotezinin son karışıklığı" olarak eleştirdi.".[23]

St. Louis Federal Bankası Başkan Yardımcısı David Andolfatto, bitcoin'i kuruluş için bir tehdit olduğunu belirtti.[50]:33[51][52]

Özgür yazılım hareketi aktivisti Richard Stallman anonimlik eksiğinden şikâyet etti ve iyileştirilmiş bir geliştirme çağrısında bulundu.[53] PayPal Başkanı David A. Marcus, bitcoin'i "birikimleri koymak için mükemmel bir yer" olarak adlandırıyor ancak değerindeki dengesizlik azalana kadar bir parabirimi olamayacağını iddia etmiştir.[54] Bill Gates, Bloomberg LP'ye verdiği röportajda bir yerden bir yere para taşıma maliyetiyle ilgili olarak şunları söyledi: "Bitcoin heyecan verici çünkü ne kadar ucuz olabileceğini gösteriyor."[55]

Brezilya,[56] Man Adası,[57] Jersey,[58] Birleşik Krallık,[59] ve Amerika Birleşik Devletleri[60] gibi ülkelerin yetkilileri bitcoin'in finansal hizmetler sunma kabiliyetlerini fark ettiler. Bitcoin'lerin düzgün bir şekilde kullanıldığı zaman, dolandırıcılığı engelleyebilmesi, alışveriş işlemlerini kolaylaştırması ve şeffaflık sağlama becerisi dahilinde mali alanlara ilgili politikacıların ve millet vekillerinin ilgisini çekmektedir.[61][62][63]

Yorum Yap

Yorumlar